No Holds Barred

Philip Peters | Essays

Philip Peters Birgit Verwer

Een installatie van drie werken: een eigentijds zinnenspel van Birgit Verwer

Wij mensen zijn autonome wezens, we nemen onze eigen beslissingen en we bepalen goeddeels ons eigen leven. Binnen de gegeven omstandigheden maken we onze eigen keuzes, daarin zijn we vrij.

Maar hoe vrij zijn we eigenlijk? Er is natuurlijk de discussie over nature vs nurture, over genetische aanleg en omgevingsfactoren en zelfs komt tegenwoordig het oude leerstuk van predestinatie of vrije wil weer om de hoek kijken.

Daarnaast – of in het verlengde daarvan – zijn er nog ander factoren die, vaak zonder dat we het in de gaten hebben, invloed uitoefenen op ons gedrag en de keuzes die we maken en een van de belangrijkste daarvan is propaganda, indoctrinatie dus, vanwege staat, geloof, sekte of welke andere groep dan ook waarin nadrukkelijk inbegrepen het multinationale bedrijfsleven en dus: reclame.

Op Art Amsterdam 2011 presenteerde Birgit Verwer in het kader van de speciale in de beurs opgenomen tentoonstelling No Holds Barred een installatie die bestond uit drie ook autonoom functionerende maar voor deze gelegenheid bij elkaar gebrachte elementen.

Twee daarvan, links en rechts opgesteld, zijn een soort loketten, vervaardigd uit delen van ouderwetse houten kasten, half gesloopte sponningen met en zonder vensters en nog wat ongeregeld hout. De loketten zijn dus goeddeels opgebouwd uit objet trouvées die betere tijden hebben gekend. In de eigenlijke loketruimte, waar de kaartjes worden verkocht proberen personages uit het dierenrijk de beschouwer te verlokken tot het kopen van die toegangsbewijzen. Maar waar zouden die ons eigenlijk naartoe brengen? Daarvan wordt een hint gegeven door grote letters op de daken van de staketsels. Op de ene staat
great LI E, op de ander WASTE OF TIME.

De loketten spreken de taal van propaganda en verleiding maar verraden tegelijkertijd een soort bedrog: hier worden knollen voor citroenen verkocht – en aan de andere kant ook weer niet, want voor wie wil lezen wordt dat bedrog niet verhuld. Wie wil er nu tijdverspilling kopen? Wie gaat een plek binnen waar hem een prachtig leven wordt beloofd waarin door het wegvallen van één letter het leven tot een leugen is geworden?

Toch gebeurt dat kennelijk, anders zouden deze loketten niet bestaan en hoewel ze er gesjochten uitzien wordt er ook gebruik gemaakt van eigentijdse technologie: toetsenborden en pinautomaten. 

Een andere ‘ingang’ wordt geleverd door de personages die de loketten bemannen en ons kaartjes willen aansmeren om daarmee onze tijd te verspillen of ons leven tot een leugen te maken. In het eerste geval roept een kraai iets in een microfoon en als we denken in termen van fabels – waarin aan dieren immers menselijke eigenschappen worden toegeschreven – is de zwarte kraai niet bepaald een erg verleidelijke verschijning, hij wordt geassocieerd met duisternis en dood (niet voor niets werd een doodgraver tot voor kort ook wel ‘kraai’ genoemd). Het lijkt dus niet aan te bevelen om hier een kaartje te kopen om je tijd mee te verspillen, want die verspilling zou wel eens letterlijk kunnen worden opgevat en eindigen met de dood. 

In het tweede loket staat een vos, vanouds de charmante oplichter, de verleider die zich al flemend in het kippenhok praat om daar alle kippen de nek om te draaien. Hier probeert hij ons zo ver te krijgen dat we niet alleen vrijwillig dat kippenhok ingaan, maar er nog voor betalen ook. Het restant van de kast die de toonbank vormt heeft nepgotische spitsbogen, wat verwijst naar religieuze propaganda en de vos staat op twee op elkaar gestapelde dozen bier, die door het lege midden van de kast zichtbaar zijn en eens te meer de dubbelzinnige bedoelingen weerspiegelen. En als de vos de passie preekt…

Het lijkt misschien wat simplistisch, dat iemand in deze sjofele reclame zou trappen, maar uit talloze proeven en studies blijkt dat je onder bepaalde omstandigheden mensen zo ongeveer alles kunt laten doen wat ze ‘bij hun volle verstand’ (dat wil zeggen: niet beïnvloed door subliminale of zelfs eenduidiger vectoren) nooit zouden doen. De resultaten van staats- en  religieuze propaganda zien we iedere dag om ons heen, vooral via de massamedia – het beeld is verleidelijker en verwarrender en onbetrouwbaarder dan ooit – en de tegenstellingen tussen fundamentalisten van allerlei snit lijken, wereldwijd, steeds grimmiger te worden. We kunnen nauwelijks staande houden dat wij als enigen niet onder de invloed staan van wervende en meningsvormende boodschappen – er is geen reden om dat aan te nemen, iedereen probeert tot zingeving te komen en dat gebeurt altijd op een cultureel en anderszins bepaalde set normen en waarden.

Met andere woorden: in de praktijk is misschien wel iedereen zo onnozel om zich door de ideologieën van dit of dat loket te laten leiden, we hebben de kaartjes allang gekocht, we zijn al ‘binnen’.

En daar worden we geconfronteerd met een verontrustende verschijning, die in eerste instantie ook wel eventjes de lachlust opwekt vanwege het ‘doorzichtige’ gebruik van pop-art achtige modellen, maar bij nadere beschouwing een uitstekende reden blijkt om nooit kaartjes te kopen om naar binnen te gaan.
Op een verrijdbaar metalen staketsel is een soort nepraket gemonteerd, waarin een naakte vrouw – een paspop – een automatisch vuurwapen bedient of op het punt staat te bedienen. Achter haar aan zweven een soort vleugels van dollarbiljetten, de waarde waar het hier kennelijk om gaat: dit is de godin van de verleiding van het materiële dat in laatste instantie tot de ultieme tijdverspilling leidt, we worden straks gewoon allemaal doodgeschoten. 


Aan de andere kant is de pop ook niet meer wat ze geweest is: ze heeft geen handen meer en het zal dus niet makkelijk zijn om het wapen te hanteren. Er blijft een flauwe hoop, dat dit hele tableau alleen een opvoering is om ons te waarschuwen voor de gevolgen van te veel goedgelovigheid, het bezwijken voor goedkope verleiding, een moralistische fabel, een soort Elcerlyc.

Philip Peters



FD

Article FD Persoonlijk
Art Amsterdam | Tikje provocerend


FD

Het Financieele Dagblad | FD Persoonlijk | Saturday 26 May 2011




Metropolis M

MetropolisM


Text http://www.metropolism.com/reviews/art-amsterdam-2011/


MetrpolisM NHB



Art Amsterdam | Winner solo project space 'No Holds Barred'


Winner solo project space ’No Holds Barred’ @ Art Amsterdam 2011
GREAT LI(F)E or WASTE OF TIME?!

Birgit Verwer solo Art Amsterdam

Birgit Verwer Art Amsterdam 2011
Art Amsterdam | RAI
11 - 15 May 2011

GREAT LI(F)E OR WASTE OF TIME? | Livingstone gallery | NO HOLDS BARRED - solo show | booth 208
Livingstone 20 years | Livingstone gallery | group show | booth 036
Bob Smit gallery | group show | booth 007
We Like Art! | Bob Smit gallery | group show | entrance - ground floor

ArtAmsterdamNoHoldsBarred
* ’Palpitation’ (detail) | 2011 | installation | 200 x 107 x 78 cm | photo: Gerhard Zervaas

website Art Amsterdam 2011